Odpowiedzialność
Omawiamy cechy pracownika, które wpływają na badany współczynnik alfa Cronbacha.
Czym jest odpowiedzialność?
Odpowiedzialność to stan bycia zobowiązanym do podjęcia określonego działania lub do osiągnięcia określonego wyniku. Jest wyrazem zrozumienia konsekwencji swoich decyzji i działań, a także zobowiązania do naprawienia ewentualnych szkód. Odpowiedzialność zazwyczaj wiąże się z poczuciem obowiązku wobec innych ludzi, społeczności, czy własnych celów i wartości.
Ta cecha jest zasadnicza w wielu aspektach życia, zarówno osobistego, jak i zawodowego, ponieważ pokazuje dojrzałość, niezależność oraz zdolność do podołania wymaganiom czy zobowiązaniom. Osoby odpowiedzialne są postrzegane jako godne zaufania i niezawodne. Często to właśnie ta cecha decyduje o tym, czy kandydat otrzyma pracę na danym stanowisku, a pracownik dostanie awans.
Odpowiedzialność w pracy – cecha pracownika
Odpowiedzialność jako cecha pracownika oznacza zdolność do brania na siebie obowiązków i realizowania zadań, przestrzegając norm etycznych i standardów firmy. Pracownik odpowiedzialny dotrzymuje terminów, zarządza swoim czasem efektywnie, jest godny zaufania i nie unika odpowiedzialności za swoje decyzje czy błędy.
Jest to osoba, która podejmie działania, aby naprawić ewentualne problemy, bierze odpowiedzialność za swoją pracę, a także za wpływ swojego zachowania na zespół i organizację. Ta cecha jest wysoce ceniona w większości środowisk pracy.
Jak mierzyć odpowiedzialność?
Odpowiedzialność to cecha, którą można mierzyć na kilka sposobów. Jednym ze sposobów jest posiłkowanie się modelem cech osobowości Wielkiej Piątki, który pozwala określić poziom sumienności – ta zaś jest powiązana z odpowiedzialnością. Bezpośrednie obserwacje i oceny wyników i zachowań jednostki w różnych sytuacjach również mogą dostarczyć ważnych informacji. Na przykład, czy osoby dotrzymują terminów, czy są w stanie przyznać się do błędów, jak radzą sobie z zarządzaniem obowiązkami, a także jak reagują na krytykę.
Odpowiedzialność w testach rekrutacyjnych
Odpowiedzialność można mierzyć za pomocą narzędzi takich jak testy psychometryczne w rekrutacji, które sprawdzają między innymi takie cechy, jak sumienność. Rekruter może zapytać o konkretną sytuację, kiedy kandydat musiał wziąć odpowiedzialność za jakiś projekt lub problem.
Inne techniki, takie jak sytuacyjne pytania testowe, również mogą pomóc ocenić, jak kandydat radziłby sobie z określonymi sytuacjami wymagającymi odpowiedzialności w miejscu pracy. Referencje od poprzednich pracodawców również mogą dostarczyć informacji na ten temat.
Przykładowe pytania o odpowiedzialność w testach rekrutacyjnych
W testach psychometrycznych jedną ze strategii pomiarowej jest skala Likerta, wg. której badane osoby udzielają jednej z 5 odpowiedzi:
- – zdecydowanie nie zgadzam się,
- – raczej się nie zgadzam,
- – nie mam zdania,
- – raczej się zgadzam,
- – zdecydowanie się zgadzam
Kilka przykładowych pytań o odpowiedzialność:
- Najlepiej czuję się, gdy mam pełną odpowiedzialność za wyniki swojej pracy.
- Lubię brać odpowiedzialność za swoje działania.
- Czuję się komfortowo, będąc odpowiedzialnym za całe zadanie.
- Odczuwam dumę, kiedy odpowiadam za realizację zadań.
- Idealna praca to taka, w której mogę podejmować samodzielne decyzje.
- Każdy powinien odpowiadać za swoje działania, niezależnie od tego, czy pracuje w zespole, czy indywidualnie.
Analiza rzetelności
Alfa Cronbacha
Alfa Cronbacha jest najbardziej powszechną metodą analizy rzetelności testów psychologicznych, która ma za zadanie badanie rzetelności kwestionariuszy używanych w psychologii.
Szacowanie rzetelności skali bazuje na korelacjach pomiędzy pomiarami lub pozycjami skali, składającymi się na daną skalę, w relacji do wariancji pozycji. Na każdy pomiar składa się prawdziwy wynik dla danego pojęcia czy sformułowania, ale także nieznany błąd losowy. Im bardziej pomiar odzwierciedla głównie wynik prawdziwy, tym bardziej jest rzetelny. Na finalny wynik ma więc wpływ liczba pojęć czy sformułowań – większa liczba użytych elementów skali sprawia, że w ostatecznym rozrachunku jest ona bardziej rzetelna (dokładniej mierzy dane zjawisko).
To istotne zastrzeżenie z punktu widzenia zaproponowanej w opracowanych testach psychometrycznych liczby cech i składających się na nie liczby sformułowań. Otóż, na każdą cechę składa się finalnie 6 sformułowań, które mierzą kompetencje kandydata w danym zakresie. To w sumie niewiele. Jednocześnie, poziom finalnego dopasowania do danego stanowiska pracy mierzony jest nie za pomocą jednej cechy, ale 5-7 cech, a więc ostatecznie jest to skala złożona z 30-42 sformułowań.
W analizie rzetelności opracowanych skal wykorzystano współczynnik alfa Cronbacha:
α = (k / (k-1)) * [1 – ∑(s2i) / s2sum]
gdzie s2i oznacza wariancje k pojedynczych pozycji, s2sum oznacza wariancję sumy wszystkich pozycji. Ze wzoru wynika, że jeżeli sformułowania nie dają wyniku prawdziwego, a jedynie błąd, to wariancja sumy będzie taka sama jak suma wariancji poszczególnych sformułowań – wówczas α = 0. W sytuacji, kiedy błąd jest znikomy, a wyniki są prawdziwe, α zmierza do wartości 1.
Innymi słowy, w interpretacji wyniku im wartość alfa Cronbacha jest bliższa 1 (dla pomiarów społecznych przyjmujemy 0,9), tym bardziej rzetelna jest dana skala. Przyjmuje się jednak, że powyżej wartości 0,6 potencjalny nieznany błąd nie odgrywa już większego znaczenia.
Wyniki współczynnika alfa Cronbacha
| BADANA CECHA | RZETELNOŚĆ (ALFA CRONBACHA) | WARUNEK JEDNOWYMIAROWOŚCI |
|---|---|---|
| Asertywność
|
0,82 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Budowanie relacji
|
0,76 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Cierpliwość
|
0,78 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Decyzyjność
|
0,87 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Elastyczność i podporządkowanie się
|
0,75 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Gotowość do pracy indywidualnej
|
0,83 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Gotowość do pracy w różnych warunkach środowiskowych
|
0,81 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Gotowość do szybkiego tempa pracy
|
0,79 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Inicjatywa własna
|
0,82 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Jakość wykonywanej pracy
|
0,77 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Komunikatywność
|
0,79 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Koncentracja uwagi
|
0,86 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Konsekwentność
|
0,76 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Kontrola emocji
|
0,90 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Kreatywność
|
0,77 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Kultura osobista
|
0,86 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Nawiązywanie kontaktów
|
0,80 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Odporność na stres
|
0,79 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Odpowiedzialność
|
0,84 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Organizacja pracy
|
0,81 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Perswazja i negocjacje
|
0,77 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Praca rutynowa
|
0,80 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Przestrzeganie norm i zasad
|
0,79 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Rozwiązywanie problemów i konfliktów
|
0,74 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Rzetelność i dokładność
|
0,80 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Samodzielność
|
0,84 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Samokontrola
|
0,82 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Samomotywacja
|
0,78 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Systematyczność
|
0,84 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Wrażliwość i empatia
|
0,75 | spełniony (1 czynnik większy) |
| Współpraca
|
0,82 | spełniony (1 czynnik większy) |



