Wrażliwość i empatia

Omawiamy cechy pracownika, które wpływają na badany współczynnik alfa Cronbacha.


Czym jest wrażliwość i empatia?

Wrażliwość to zdolność do odczuwania i rozumienia emocji — zarówno własnych, jak i innych ludzi. Wrażliwa osoba jest świadoma swojego stanu emocjonalnego i jest w stanie rozpoznać i zrozumieć emocje innych.

Empatia natomiast to zdolność do odczuwania czyjegoś doświadczenia jak nasze własne. Empatia jest głębsza niż wrażliwość, bo nie tylko rozpoznajemy emocje innych, ale również je odczuwamy, przez co lepiej je rozumiemy.

Obie te cechy są kluczowe dla budowania silnych i pozytywnych relacji interpersonalnych. Pozwalają na głębsze zrozumienie innych, co prowadzi do większego współczucia, lepszej komunikacji i większej zdolności do współpracy.

Wrażliwość i empatia w pracy – cecha pracownika

Wrażliwość i empatia jako cechy pracownika są niezwykle istotne w wielu zawodach, zwłaszcza tych, które wymagają częstego kontaktu z innymi.

Wrażliwość pozwala pracownikowi być świadomym swojego stanu emocjonalnego i nastrojów innych, co może pomóc w skutecznej komunikacji i unikaniu konfliktów. Wrażliwi pracownicy są lepiej zorientowani w potrzebach zespołu i są często cenieni za swoją zdolność do utrzymania harmonii i promowania dobrego samopoczucia u innych.

Empatia pozwala pracownikom zrozumieć i podzielać uczucia innych, co jest kluczowe w budowaniu silnych i produktywnych relacji. Pracownicy, którzy okazują empatię, są często postrzegani jako bardziej zaangażowani, wspierający i skuteczni w pracy zespołowej.

Jak mierzyć wrażliwość i empatię?

Pomiaru wrażliwości i empatii mona dokonać na różne sposoby, włączając w to samoocenę oraz metody naukowe. Samoocenę można przeprowadzić, zastanawiając się, jak często jesteśmy świadomi swojego stanu emocjonalnego, jak reagujemy na emocje innych i jak często jesteśmy w stanie odczuwać to, co inni odczuwają.

Naukowe metody polegają na wykorzystaniu testów osobowości, między innymi modelu cech osobowości Wielkiej Piątki. Ugodowość, jako jedna z kluczowych cech Wielkiej Piątki, jest powiązana z wrażliwością i empatią. Osoby o wyższym poziomie ugodowości zwykle wykazują większą empatię i wrażliwość na potrzeby innych.

Wrażliwość i empatia w testach rekrutacyjnych

Obecnie na potrzeby rekrutacji wykorzystuje się narzędzia pomocnicze, które mogą uzupełnić wnioski płynące z rozmów z kandydatami. Testy psychometryczne w rekrutacji to jedno z tych, które jest stosowane najczęściej. Takie testy pomagają w określeniu tego, czy kandydat posiada cechy pożądane na danym stanowisku pracy.

Kwestionariusze osobowości mogą zawierać pytania oceniające empatię i wrażliwość, na przykład, pytanie o to, czy kandydat jest w stanie zrozumieć, co mogą czuć inni ludzie w danej sytuacji, bez konieczności wyjaśniania tego.

W wywiadach pytania behawioralne mogą pomóc sprawdzić, jak kandydat radził sobie w przeszłości w sytuacjach wymagających empatii i wrażliwości.

Testy dostarczają pracodawcom ważnych informacji na temat stopnia cech kandydata, takich jak empatia i wrażliwość.

Przykładowe pytania o wrażliwość i empatię w testach rekrutacyjnych

W testach psychometrycznych jedną ze strategii pomiarowej jest skala Likerta, wg. której badane osoby udzielają jednej z 5 odpowiedzi:

  1. – zdecydowanie nie zgadzam się,
  2. – raczej się nie zgadzam,
  3. – nie mam zdania,
  4. – raczej się zgadzam,
  5. – zdecydowanie się zgadzam

Kilka przykładowych pytań o wrażliwość i empatię:

  • Dbam o to, aby znajdować czas dla innych.
  • Angażuję się w problemy innych osób.
  • Jestem wrażliwy/a na emocje i nastroje osób w moim otoczeniu.
  • Potrafię łatwo zrozumieć intencje i emocje innych ludzi.
  • Zawsze biorę pod uwagę opinie innych na dany temat.
  • Łatwo potrafię sobie wyobrazić, co czują inni.

Analiza rzetelności

Alfa Cronbacha

Alfa Cronbacha jest najbardziej powszechną metodą analizy rzetelności testów psychologicznych, która ma za zadanie badanie rzetelności kwestionariuszy używanych w psychologii.



Szacowanie rzetelności skali bazuje na korelacjach pomiędzy pomiarami lub pozycjami skali, składającymi się na daną skalę, w relacji do wariancji pozycji. Na każdy pomiar składa się prawdziwy wynik dla danego pojęcia czy sformułowania, ale także nieznany błąd losowy. Im bardziej pomiar odzwierciedla głównie wynik prawdziwy, tym bardziej jest rzetelny. Na finalny wynik ma więc wpływ liczba pojęć czy sformułowań – większa liczba użytych elementów skali sprawia, że w ostatecznym rozrachunku jest ona bardziej rzetelna (dokładniej mierzy dane zjawisko).

To istotne zastrzeżenie z punktu widzenia zaproponowanej w opracowanych testach psychometrycznych liczby cech i składających się na nie liczby sformułowań. Otóż, na każdą cechę składa się finalnie 6 sformułowań, które mierzą kompetencje kandydata w danym zakresie. To w sumie niewiele. Jednocześnie, poziom finalnego dopasowania do danego stanowiska pracy mierzony jest nie za pomocą jednej cechy, ale 5-7 cech, a więc ostatecznie jest to skala złożona z 30-42 sformułowań.


W analizie rzetelności opracowanych skal wykorzystano współczynnik alfa Cronbacha:

α = (k / (k-1)) * [1 – ∑(s2i) / s2sum]

gdzie s2i oznacza wariancje k pojedynczych pozycji, s2sum oznacza wariancję sumy wszystkich pozycji. Ze wzoru wynika, że jeżeli sformułowania nie dają wyniku prawdziwego, a jedynie błąd, to wariancja sumy będzie taka sama jak suma wariancji poszczególnych sformułowań – wówczas α = 0. W sytuacji, kiedy błąd jest znikomy, a wyniki są prawdziwe, α zmierza do wartości 1.

Innymi słowy, w interpretacji wyniku im wartość alfa Cronbacha jest bliższa 1 (dla pomiarów społecznych przyjmujemy 0,9), tym bardziej rzetelna jest dana skala. Przyjmuje się jednak, że powyżej wartości 0,6 potencjalny nieznany błąd nie odgrywa już większego znaczenia.


Wyniki współczynnika alfa Cronbacha

Poniższa tabela prezentuje wyniki współczynnika alfa Cronbacha dla poszczególnych testowanych kompetencji.
BADANA CECHA RZETELNOŚĆ (ALFA CRONBACHA) WARUNEK JEDNOWYMIAROWOŚCI
Asertywność

 

0,82 spełniony (1 czynnik większy)
Budowanie relacji

 

0,76 spełniony (1 czynnik większy)
Cierpliwość

 

0,78 spełniony (1 czynnik większy)
Decyzyjność

 

0,87 spełniony (1 czynnik większy)
Elastyczność i podporządkowanie się

 

0,75 spełniony (1 czynnik większy)
Gotowość do pracy indywidualnej

 

0,83 spełniony (1 czynnik większy)
Gotowość do pracy w różnych warunkach środowiskowych

 

0,81 spełniony (1 czynnik większy)
Gotowość do szybkiego tempa pracy

 

0,79 spełniony (1 czynnik większy)
Inicjatywa własna

 

0,82 spełniony (1 czynnik większy)
Jakość wykonywanej pracy

 

0,77 spełniony (1 czynnik większy)
Komunikatywność

 

0,79 spełniony (1 czynnik większy)
Koncentracja uwagi

 

0,86 spełniony (1 czynnik większy)
Konsekwentność

 

0,76 spełniony (1 czynnik większy)
Kontrola emocji

 

0,90 spełniony (1 czynnik większy)
Kreatywność

 

0,77 spełniony (1 czynnik większy)
Kultura osobista

 

0,86 spełniony (1 czynnik większy)
Nawiązywanie kontaktów

 

0,80 spełniony (1 czynnik większy)
Odporność na stres

 

0,79 spełniony (1 czynnik większy)
Odpowiedzialność

 

0,84 spełniony (1 czynnik większy)
Organizacja pracy

 

0,81 spełniony (1 czynnik większy)
Perswazja i negocjacje

 

0,77 spełniony (1 czynnik większy)
Praca rutynowa

 

0,80 spełniony (1 czynnik większy)
Przestrzeganie norm i zasad

 

0,79 spełniony (1 czynnik większy)
Rozwiązywanie problemów i konfliktów

 

0,74 spełniony (1 czynnik większy)
Rzetelność i dokładność

 

0,80 spełniony (1 czynnik większy)
Samodzielność

 

0,84 spełniony (1 czynnik większy)
Samokontrola

 

0,82 spełniony (1 czynnik większy)
Samomotywacja

 

0,78 spełniony (1 czynnik większy)
Systematyczność

 

0,84 spełniony (1 czynnik większy)
Wrażliwość i empatia

 

0,75 spełniony (1 czynnik większy)
Współpraca

 

0,82 spełniony (1 czynnik większy)